Elektroodpady i odpady niebezpieczne: gdzie je oddać?

Elektroodpady to zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny — wszystko, co miało wtyczkę, kabel lub baterię. W praktyce zaliczamy do nich lodówki, pralki i inne duże AGD, telewizory i monitory, komputery, telefony, drobne urządzenia kuchenne, elektronarzędzia, zabawki na baterie oraz żarówki i świetlówki. Nawet niewielki czajnik czy ładowarka to pełnoprawny elektroodpad.

Taki sprzęt zawiera cenne surowce — miedź, aluminium, metale szlachetne — ale też substancje szkodliwe, jak czynniki chłodnicze w starych lodówkach czy rtęć w świetlówkach. Dlatego prawo wymaga, żeby trafiał do specjalistycznych zakładów przetwarzania, a nie na składowisko. Selektywna zbiórka elektroodpadów jest dla gospodarstw domowych bezpłatna — koszty systemu pokrywają producenci i dystrybutorzy sprzętu.

Masz kilka wygodnych dróg i wszystkie są bezpłatne:

• Sklep przy zakupie nowego sprzętu: kupując nowe urządzenie, masz prawo oddać stare tego samego rodzaju — sklep ma obowiązek je przyjąć, także przy dostawie do domu.
• Sklep bez zakupu: sklepy o powierzchni powyżej 400 m², sprzedające sprzęt elektroniczny, przyjmują drobne elektroodpady (do 25 cm) bez obowiązku zakupu nowego produktu.
• PSZOK: gminny Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych przyjmuje cały sprzęt — od słuchawek po lodówkę. Więcej o PSZOK przeczytasz w poradniku o odpadach wielkogabarytowych.
• Zbiórki mobilne i odbiór na zawołanie: wiele gmin organizuje okresowe zbiórki elektroodpadów lub odbiera duży sprzęt razem z wielkogabarytami po zgłoszeniu.

Odpady niebezpieczne to te, które zawierają substancje szkodliwe dla zdrowia lub środowiska. W typowym domu są to:

• Resztki farb, lakierów i rozpuszczalników — wraz z opakowaniami po nich.
• Środki ochrony roślin i chemia gospodarcza: pestycydy, silne środki czyszczące, preparaty do udrażniania rur.
• Oleje silnikowe i przepracowane oleje, akumulatory samochodowe i płyny eksploatacyjne.
• Baterie i akumulatorki — w tym te z zabawek, narzędzi i e-papierosów.
• Świetlówki i lampy energooszczędne zawierające rtęć.
• Przeterminowane leki i termometry rtęciowe.

Wszystkie te frakcje przyjmują PSZOK-i, a część także punkty handlowe. Odpady niebezpieczne najlepiej przewozić w oryginalnych opakowaniach, szczelnie zamknięte i ustawione pionowo — nigdy nie mieszaj różnych chemikaliów w jednym pojemniku, bo reakcja chemiczna może być groźniejsza niż same odpady.

Trzy frakcje mają własne, wygodne kanały zbiórki poza PSZOK-iem. Przeterminowane leki oddasz w prawie każdej aptece — stałe pojemniki na leki są dostępne bezpłatnie i bez zbędnych formalności. Baterie zbierają sklepy spożywcze, elektroniczne, szkoły i urzędy; charakterystyczne pojemniki stoją zwykle przy wejściu. Świetlówki przyjmują sklepy z oświetleniem, markety budowlane i PSZOK-i — uważaj tylko, żeby ich nie stłuc, bo uwalniają rtęć.

Warto trzymać w domu małe pudełko na takie drobiazgi i zanosić je przy okazji zakupów. Znika wtedy pokusa wrzucenia ich „raz na jakiś czas" do zwykłego kosza — a to właśnie takie drobne wyjątki odpowiadają za większość skażenia odpadów komunalnych.

Bateria litowa w pojemniku na odpady zmieszane to nie abstrakcyjne zagrożenie — uszkodzona podczas sprasowania w śmieciarce potrafi się zapalić i podpalić cały ładunek. Do takich pożarów dochodzi regularnie, zarówno w pojazdach, jak i w sortowniach. Z kolei resztki chemikaliów i olejów wylane do kanalizacji albo wrzucone do kosza trafiają ostatecznie do wód gruntowych i gleby, skąd wracają do naszego jedzenia i wody pitnej.

Jest też wymiar finansowy: za rażące zanieczyszczenie frakcji gmina może nałożyć opłatę podwyższoną, a firma odbierająca ma prawo zostawić pojemnik nieopróżniony. A skoro oddanie elektroodpadów i odpadów niebezpiecznych nic nie kosztuje, jedyną realną przeszkodą jest pamięć o terminie mobilnej zbiórki. BinMinder przypomni Ci o niej bezpłatnym przypomnieniem — razem z terminami wywozu wszystkich frakcji.